Cmentarz Nowy przy ul. Miodowej często pomija się przy zwiedzaniu Kazimierza żydowskiego. Zazwyczaj turyści zwiedzają cmentarz przy Synagodze Remu – najstarszy żydowski cmentarz w Krakowie, a jednocześnie jeden z najstarszych w Polsce.

Założenie Nowego Cmentarza na Kazimierzu

Założenie nowego miejsca pochówków przy Miodowej było związane właśnie z zamknięciem cmentarza przy synagodze Remu pod koniec XVIII wieku. Nowy kirkut usytuowano poza granicami Kazimierza, na terenie zakupionym od augustianów. W XIX wieku kilkakrotnie teren cmentarza poszerzano, ponieważ brakowało miejsca na nowe groby. Dużym problemem było także bliskie sąsiedztwo  Starej Wisły, która często wylewała uszkadzając nagrobki. Bardzo szybko okazało się, że mimo powiększania terenu  brakuje miejsca na nowe pochówki. Wówczas gmina krakowska podjęła decyzję o zakupie kolejnych gruntów na Podgórzu i założeniu nowego cmentarza przy ul. Abrahama, w bliskim sąsiedztwie kirkutu należącego do podgórskiej gminy wyznaniowej.

Okres II wojny światowej

Czarną kartę w historii cmentarza stanowią lata okupacji niemieckiej. Niestety w czasie II wojny światowej teren został w dużym stopniu zdewastowany. Niemcy część nagrobków wykorzystali w charakterze materiału budowlanego w obozie pracy przymusowej w Płaszowie. Natomiast inne wykorzystywano do budowy dróg, chodników, a także sprzedawano właścicielom zakładów kamieniarskich.

Po wojnie teren uporządkowano. Część nagrobków sprowadzono z powrotem z Płaszowa. Niedaleko wejścia wzniesiono pomnik upamiętniający ofiary Zagłady według projektu Macieja Jakubowicza. Są także inne pomniki symboliczne postawione ku czci ofiar Holokaustu.

Cmentarz Nowy obecnie

Obecne opracowania podają, że na Cmentarzu Nowym znajduje się ponad 10 tysięcy nagrobków, a jego powierzchnia to 4,25 ha. Nagrobki odznaczają się dużym zróżnicowaniem. Większość z nich to tradycyjne macewy z inskrypcjami w języku hebrajskim oraz symbolami w górnej części. Znajdziemy także zwykłe, prostokątne nagrobki w kształcie tumby lub obeliski, a na nich epitafia nagrobne w języku niemieckim, jidisz oraz polskojęzyczne. To namacalny przykład przemian jakie zachodziły wśród Żydów krakowskich w XIX wieku i okresie dwudziestolecia międzywojennego.

Wchodząc na cmentarz po lewej stronie zobaczymy okazały budynek domu przedpogrzebowego, wzniesionego w latach 1902-1903 na miejscu XIX-wiecznego. Zbudowany z cegły na planie prostokąta, składał się z kilku pomieszczeń niezbędnych do przeprowadzenia pochówku. Jest to jeden z nielicznych tego typu budynków zachowanych w Europie Środkowej.

Cmentarz Nowy można zwiedzać codziennie, oprócz sobót i świąt żydowskich. Wejście jest bezpłatne.