Zwiedzanie krakowskiego Kazimierza to także opowieść o świętach żydowskich. W tym roku tak się złożyło, że gdy my przygotowujemy się do świąt Wielkanocnych, to Żydzi  30 marca uroczystym sederem rozpoczną święto Pesach. 

 Święto Pesach

Jest to święto wiosenne, które trwa w Izraelu 7 dni, natomiast w diasporze osiem. Upamiętnia wyzwolenie Żydów z niewoli egipskiej i wyjście pod przewodnictwem Mojżesza do Ziemi Obiecanej. Zatem w pewnym sensie jest świętem wolności. W Starej Synagodze na Kazimierzu mamy przedmioty, które charakteryzują to święto oraz kluczowe obrzędy z nim związane.

Obrzędy związane ze Świętem Pesach

Jedną z najważniejszych tradycji poprzedzających święto Pesach jest pozbycie się chamecu czyli zakwasu. Nie może zostać nawet najmniejszy okruch, dlatego religijni Żydzi dokładnie sprzątają swoje domy przed Pesach. Wieczorem w przeddzień święta odbywa się rytualne przeszukiwanie domu celem odnalezienia wszelkich pozostałości chamecu. W razie znalezienia okruchów, pali się je następnego ranka. Oczywiście, aby dom był oczyszczony z chamecu należycie, porządki zaczyna się dużo wcześniej. Jeśli ktoś nie chce zmarnować chamecu może go odsprzedać nie-Żydowi, a po zakończeniu święta odkupić.

Czym jest uczta sederowa?

Pesach rozpoczyna uroczysta, starannie przygotowana uczta sederowa. W trakcie święta spożywa się macę (chleb przaśny), którą piecze się z mąki zmieszanej z wodą. W trakcie uczty sederowej oprócz macy spożywa się zieleninę np. pietruszkę lub rzodkiewkę, którą macza się w słonej wodzie. Oznacza ona łzy. Właściwie każda z potraw ma ukryte znaczenie. Tarty chrzan (lub inne gorzkie zioła) oznaczają gorycz niewolniczego chleba. Mieszanka z tartych jabłek, pokrojonych orzechów, cynamonu i miodu zalana winem (charoset) ma przypominać glinę, z której niewolnicy wznosili w Egipcie budowle dla faraona. Natomiast pieczone mięso z kością oraz jajko pieczone w skorupie symbolizują świąteczną ofiarę składaną w świątyni w Jerozolimie. Podczas uczty sederowej pije się wino, każdy z uczestników wypija przynajmniej 4 kieliszki wina (lub soku winogronowego), co nawiązuje do czterech boskich obietnic wyzwolenia zawartych w Biblii – „I wyprowadzę…”, „I ocalę…”. „I wyzwolę…”, „I wywiodę…”

Pić i jeść należy w pozycji półleżącej, opierając się na lewym boku, tak jak to czynili w starożytności wolni obywatele czy królowie. Ważnym, aczkolwiek niewidzialnym uczestnikiem sederu jest prorok Eliasz, dla którego ustawia się na stole puchar z winem oraz otwiera drzwi wejściowe. W trakcie sederu czyta się Hagadę czyli opowieść o wyjściu Żydów z niewoli w Egipcie. Jedno z obecnych dzieci zadaje cztery specjalne pytania dotyczące niezwykłości tego święta, na które dorośli powinni udzielić wyczerpujących odpowiedzi.

Na zakończenie wieczerzy podaję się afikoman (grec. deser) czyli ostatni kawałek macy, odłożony na początku świętowania. Należy go zjeść przed północą, dlatego często dzieci próbują po cichu wykraść afikoman, ukryć, a następnie wymienić na prezent.